آرژانتین ۱۹۸۵؛ فیلمی که لرزه بر تن دیکتاتورها انداخت!

وقتی صحبت از سینمای سیاسی و دادگاهی می‌شود، کمتر اثری پیدا می‌شود که به اندازه فیلم Argentina, 1985 بتواند مخاطب را تا آخرین دقیقه روی صندلی میخکوب کند. این فیلم تحسین‌شده که در سال ۲۰۲۲ اکران شد، صرفاً بازسازی یک رویداد تاریخی نیست؛ بلکه روایتی زنده، نفس‌گیر و الهام‌بخش از شجاعت انسان‌هایی است که در تاریک‌ترین دوران، به قانون و حقیقت پناه بردند.

داستان فیلم حول محور دادستانی به نام Julio César Strassera و تیم حقوقی جوان او می‌چرخد؛ گروهی که در اوج تهدیدها، ترور شخصیت و فشارهای سیاسی، تصمیم گرفتند ژنرال‌هایی را به پای میز محاکمه بکشانند که سال‌ها با وحشت و سرکوب بر کشور حکومت کرده بودند.

چرا فیلم آرژانتین ۱۹۸۵ مهم است؟

آیا واقعاً ممکن است یک گروه کوچک از وکلا، بدون حمایت سیاسی و نظامی، قدرتمندترین دیکتاتورهای یک کشور را محاکمه کنند؟
فیلم آرژانتین ۱۹۸۵ دقیقاً به همین سؤال پاسخ می‌دهد.

این روحیه آرمان‌گرایانه، یادآور آثاری کلاسیک است که در آن‌ها یک فرد یا گروه کوچک در برابر سیستمی فاسد می‌ایستند؛ درست مانند فیلم Mr. Smith Goes to Washington که ایمان به قانون را به‌عنوان آخرین سنگر عدالت به تصویر می‌کشد.

اهمیت آرژانتین ۱۹۸۵ در گذار به دموکراسی

فیلم به کارگردانی Santiago Mitre، به یکی از حساس‌ترین مقاطع تاریخ آمریکای جنوبی می‌پردازد. پس از سقوط دیکتاتوری نظامی آرژانتین (۱۹۷۶ تا ۱۹۸۳) که منجر به ناپدید شدن هزاران نفر شد، کشور با یک پرسش بنیادین روبه‌رو بود:
فراموشی یا مواجهه با حقیقت؟

دادگاه معروف به Trial of the Juntas نقطه عطفی در تاریخ معاصر بود؛ محاکمه‌ای که پس از دادگاه نورنبرگ، یکی از بزرگ‌ترین محاکمات جنایات دولتی در جهان به شمار می‌رود. فیلم نشان می‌دهد چگونه شهادت قربانیان، وجدان جامعه را بیدار کرد و ثابت کرد هیچ قدرتی ابدی نیست.

چالش‌های تولید و فضای مستندگونه فیلم

ساخت فیلمی با چنین حساسیت تاریخی و سیاسی، کار ساده‌ای نبود. سانتیاگو میتره تلاش کرده تعادلی دقیق میان وفاداری به واقعیت و جذابیت سینمایی برقرار کند. استفاده از لوکیشن‌های واقعی، از جمله سالن اصلی دادگاه، باعث شده فضای فیلم کاملاً مستندگونه و باورپذیر باشد.

این رویکرد جدی، تضاد آشکاری با سینمای صرفاً سرگرم‌کننده دارد و یادآور این حقیقت است که سینما می‌تواند نقش «وجدان بیدار جامعه» را ایفا کند.

بازی‌های درخشان؛ قلب تپنده آرژانتین ۱۹۸۵

یکی از بزرگ‌ترین نقاط قوت فیلم، بازی‌های بازیگران آن است:

Ricardo Darín در نقش خولیو استراسرا
بازی او اضطراب، تردید و شجاعت مردی را نشان می‌دهد که می‌داند هر تصمیمش ممکن است جان خانواده‌اش را به خطر بیندازد.
Peter Lanzani در نقش لوئیس مورنو اوکامپو
او نماینده نسلی جوان است که دیگر حاضر نیست زیر سایه ترس زندگی کند.

تعامل میان تجربه و احتیاط استراسرا با شور و جسارت تیم جوانش، ستون اصلی درام فیلم را شکل می‌دهد و مخاطب را وارد یک دوراهی اخلاقی عمیق می‌کند.

جنون قدرت، طنز تلخ و واقعیت هولناک

آنچه آرژانتین ۱۹۸۵ را از بسیاری فیلم‌های دادگاهی متمایز می‌کند، استفاده هوشمندانه از طنز تلخ در دل یک فضای خفقان‌آور است. گاهی جنون قدرت حاکمان نظامی، آن‌قدر اغراق‌آمیز و غیرمنطقی به تصویر کشیده می‌شود که یادآور فیلم Dr. Strangelove است؛ با این تفاوت که این‌بار، ماجرا کاملاً واقعی است و بهای آن را انسان‌های بی‌گناه پرداخته‌اند.

چرا آرژانتین ۱۹۸۵ یک فیلم جهانی است؟

اگرچه داستان فیلم به تاریخ آرژانتین گره خورده، اما مفاهیم آن جهانی‌اند:
ترس، شجاعت، خانواده، حقیقت و عدالت.

تماشای شهادت مادرانی که پس از سال‌ها از سرنوشت فرزندان ناپدیدشده خود می‌گویند، قلب هر انسانی را به درد می‌آورد. فیلم به‌وضوح نشان می‌دهد که فراموشی، بزرگ‌ترین متحد دیکتاتوری است و ثبت تاریخ، خود نوعی مقاومت محسوب می‌شود.

جمع‌بندی نهایی

آرژانتین ۱۹۸۵ فقط یک فیلم تاریخی نیست؛ بیانیه‌ای سینمایی علیه سکوت، فراموشی و تسلیم شدن است. این اثر ثابت می‌کند که تاریخ را همیشه فاتحان نمی‌نویسند؛ گاهی بازماندگان، شاهدان و جویندگان حقیقت، روایت نهایی را شکل می‌دهند.

اگر به فیلم‌های سیاسی، دادگاهی و الهام‌بخش علاقه دارید، تماشای این اثر را از دست ندهید.
این فیلم یادآور جمله‌ای است که در پایان محاکمه طنین‌انداز می‌شود:
Never Again – دیگر هرگز.

در دنیای پرآشوب امروز، پیام آرژانتین ۱۹۸۵ از همیشه زنده‌تر، ضروری‌تر و تکان‌دهنده‌تر است.

آرژانتین ۱۹۸۵؛ فیلمی که لرزه بر تن دیکتاتورها انداخت!